BirdLife Telemark

Kartlegging på Hardangervidda for andre år på rad

I 2024 fekk BirdLife Telemark for fyrste gong tilskot frå BirdLife Norge til å drive med kartlegging av fugl i område der det ikkje har vore gjort nemneverdig slikt arbeid før. Me avgrensa søket til Vinje kommune sin del av Hardangervidda i 2024, i år utvida me søknaden til òg å gjelde Tinn kommune, men framleis med Hardangervidda som avgrensing. Å avgrense dette førebels til Hardangervidda har å gjera med at BirdLife Telemark er med i ei samarbeidsgruppe på tvers av fylkesgrensene på Vidda: Dette omfattar fylka Buskerud, Telemark og (tidlegare) Hordland handlar. Ei støtte på 25 000 kr frå BirdLife sentralt gjorde dette mogleg, og midlane har me nytta godt, vil eg påstå.

Av Kjell Bitustøyl

Publisert 17.12.2025

Hardangervidda

Vidda er stor og me er få som kan drive eit slikt arbeid i løpet av ein sommar, difor fortsette me litt der me slapp i fjor, i Vinje, men to stykke drog til Tinn, slik at då er me i gang der òg. Og når det er sagt, må ein berre understreke at der er mange som gjennom fleire år har kartlagt delar av dette store fjellplatået og lagt opplysningane inn på artsobservasjoner.no. Men slik registrering har tidlegare ikkje vore gjort systematisk, men meir tilfeldig etter kva den einskilde har funne ut kan vera aktuelt. For fyrste gong er me no godt i gang med systematisk å finne fram til det me kallar «kvite område» som treng å undersøkjast. Dokumentasjon av fuglar som er på raudlista er òg eit poeng i dette arbeidet. Ein rask oversikt over dei funna som er gjort, viser at av dei seks turane som er «innafor» dette systemet, er der for sommaren 2025 registrert raudlista artar for kvar gong me har vore ute, ein oversikt kjem på slutten av artikkelen.

Så blir det ikkje plass til alle som kan ha lyst til å gjera slike kartleggingsturar innafor eit avgrensa budsjett, men me greidde å involvere fleire folk i år enn i oppstartsåret 2024, og det er planen å utvide ytterlegare for sesongen 2026. Me er flest frå lokallaget BirdLife Indre Telemark som har delteke i dette arbeidet, med det utelukkar ikkje folk frå andre delar av fylket! Som lokalkjent i store delar av fjell-Telemark har eg sjølv vore aktivt med både i fjor og i år, ettersom litt av målet har vore å involvere nye folk som er mindre kjent i områda, og som kanskje treng litt oppstartshjelp for å bli betre kjent med fjellfuglane. Og der er det berre èin metode som gjeld: Å vera med ut saman med ein som kjenner dei fleste av fjellfuglane, og som kan hjelpe til med kva som er mest sannsynleg å treffe på. Samtidig må ein vera merksam på at der kan koma overraskingar! Det er nettopp slikt som gjer denne type oppdrag så spennande!

Dei ulike turane

Fyrst ute denne sommaren var Christian Dalen frå Notodden, han oppsøkte eit område inne på Vidda, Bjønnadalføret, der det ikkje har vore rapportert i seinare tid. Einaste kartlegginga som ligg i artobservasjoner.no er frå 1970-talet. Kristian kunne notere seg for 34 ulike artar, veldig bra, sjølv om tidlegare artar som lappspurv og symjesnipe ikkje var å sjå.

I samband med eit anna oppdrag i starten på juli, fekk eg meg både ein tur rundt Hellejuvet i tregrensa ikkje langt frå Mogen turisthytte og neste dag ein tur på sørsida av Kvenna ved garden Argehovd, der har det aldri vore registrert før. Dette resulterte i 14 ulike fugleartar eine dagen, 25 ulike artar dag 2, nemnast kan blant fjellvåk med hekkeåtferd.

Vidare var det to dagar siste veka av juli med Morten Rask Arnesen, han som utan samanlikning er den som har registrert mest fugl både i Vinje og Tinn sin del av Vidda. Eg var med, og denne gongen heldt me oss i bjørkebeltet og drog til to-tre store og nokre mindre øyar i Møsvatn. Lite er kartlagt her frå før. Difor var Morten òg oppteken av at nettopp desse øyane med strandsonene var verdt å undersøkje. Her var resultatet 14 artar eine dagen og 24 på dag 2. Det mest uventa, i alle fall for min del, var det relativt høge talet på sandlo i strandsonene, dvs. i reguleringssona.

I august drog me fire stykke til fjells att - tre av dei nybegynnarar med fugleregistreringar i slike område: Line Resvold frå Skien og student i Bø, pluss Sigrun Nicolaisen og Jan Olav Styrvold busett i Rauland. Dette blei ein dagstur til området mellom Bordalsvatn og Songa, også i eit område som er lite kartlagt. Resultatet her var 15 artar. Mest overraskande var observasjon av smålom i ei tjørn på mellom 1150 -1200 moh.

Og i august drog Morten og Arne Hjeltnes til Kalhovdområdet, også eit svært aktuelt område å kartleggje grundigare. Noko er gjort her frå før, men her er nok å ta av, store vidder og fleire interessante lokalitetar. 12 ulike artar blei observert på denne turen, blant anna ei storspove som er i kategorien sterkt trua på raudlista.

Raudlisteartar

Oppsummert kan nemnast at denne type kartlegging òg handlar om å vera obs på raudlisteartar, også i kjente område, artar som har vore her før eller som har ei ustabil tilknyting til eit område, slike som t.d. svartand og sjøorre.

Lista over raudliste-artar slik ut: Tur 1. (Christian Dalen) 7 stk. Tur 2 (Kjell B) 6 stk. Tur 3 (Morten og Kjell) 4 stk. Tur 4 (Line, Sigrun, Jan Olav og Kjell) 2 stk. Tur 5 (Morten og Arne H) 4 stk.

Tekst og foto: Kjell Bitustøyl

BirdLife Telemark

Kartlegging på Hardangervidda for andre år på rad

Relaterte saker

Saker om BirdLife Telemark

Flere saker